Cukai kripto di Malaysia selalunya jadi “kabur” bukan sebab undang-undang tak wujud, tapi sebab ramai trader tak simpan rekod yang cukup untuk buktikan apa sebenarnya berlaku—bila LHDN tanya, anda yang akan pening nak susun semula sejarah transaksi. LHDN ada garis panduan rasmi “Tax Treatment on Digital Currency Transaction” (disemak semula Disember 2025) yang menerangkan apa rekod perlu disimpan dan bagaimana nilai transaksi patut ditentukan, jadi artikel ini fokus pada cara paling praktikal untuk anda bersedia. Contoh: anda trade 20 kali sehari di 3 exchange, lepas 6 bulan baru sedar anda tak simpan rekod deposit/withdraw—masa itu memang susah nak kira untung rugi dengan tepat.
Pertama, kita jelaskan istilah: “digital currency” dalam konteks garis panduan LHDN merujuk kepada aset digital berasaskan distributed ledger technology (DLT) dan representasi nilai/hak kontrak yang boleh dipindah, disimpan, atau didagangkan secara elektronik. Contoh: Bitcoin dan Ethereum biasanya jatuh dalam kategori ini, dan “token” tertentu juga boleh termasuk jika ia memenuhi definisi tersebut.
Perkara paling besar yang anda kena faham: bukan semua keuntungan kripto automatik kena cukai—LHDN bezakan sama ada keuntungan itu “revenue/trading in nature” (bersifat dagangan/pendapatan) atau “capital/investment” (pelaburan), dan ini menentukan sama ada ia kena cukai atau tidak (dan sama ada rugi boleh ditolak atau tidak). Contoh: kalau anda beli BTC, pegang 2 tahun, jual sekali—itu boleh nampak lebih “pelaburan”; tapi kalau anda masuk keluar setiap minggu, guna leverage, ada sistem target untung harian—itu lebih senang dihujahkan sebagai aktiviti trading.
Kedua, istilah yang selalu buat orang keliru: cost basis (kos belian). Dalam garis panduan LHDN, kos perolehan digital currency ditentukan menggunakan prinsip FIFO (First In, First Out) melainkan anda boleh buktikan sebaliknya. Contoh: anda beli 1 ETH pada RM6,000 (bulan Januari) dan 1 ETH pada RM10,000 (bulan Mac), kemudian anda jual 1 ETH pada RM9,000 (bulan April)—ikut FIFO, ETH yang “dikira dijual” ialah pembelian Januari, jadi anda nampak untung RM3,000, bukan rugi RM1,000.
Ketiga, LHDN sangat tekankan record keeping (simpanan rekod). Antara rekod yang perlu disimpan termasuk: rekod untuk tentukan jenis transaksi (termasuk whitepaper), rekod untuk tentukan nilai berdasarkan online exchanges, tarikh transaksi, pihak lawan (contoh alamat dompet), resit pembelian/pemindahan, dan rekod exchange. Contoh: bila anda withdraw BTC dari Binance ke wallet sendiri, simpan screenshot/CSV withdrawal (tarikh, amount, fee, txid) supaya nanti anda boleh buktikan itu pemindahan, bukan “jual” atau “belanja”
Keempat, penentuan nilai (valuation) perlu konsisten dan boleh disahkan. Garis panduan menyebut nilai digital currency perlu ditentukan berdasarkan kadar pada hari transaksi dan berdasarkan “acceptable and verifiable digital currency exchanges”, terutama bila kos tak dapat ditentukan. Contoh: anda dapat bayaran freelance dalam USDT—anda perlu rekod nilai RM pada hari anda terima (berdasarkan exchange yang munasabah), bukan ikut “rasa-rasa” atau ikut harga seminggu kemudian.
Kelima, kalau anda terima kripto sebagai bayaran bisnes, LHDN terangkan transaksi itu patut direkod seperti bisnes biasa: rekod digital currency yang diterima sebagai jualan, dan jualan biasanya direkod berdasarkan open market value barang/servis dalam Ringgit. Contoh: anda jual design logo RM800 dan pelanggan bayar dalam ETH—anda patut rekod jualan RM800 (ikut nilai semasa), kemudian ETH yang anda simpan selepas itu jadi aset yang boleh ada untung/rugi bila dilupuskan.
Sekarang bahagian yang selalu orang “kantoi”: campur aduk wallet untuk pelaburan dan trading. Dari sudut praktikal audit, bila semuanya bercampur, lebih susah untuk anda tunjuk naratif yang konsisten (mana simpanan jangka panjang, mana inventori trading, mana dana bisnes, mana dana peribadi). Prinsip rekod LHDN jelas menuntut anda simpan butiran transaksi termasuk alamat pihak lawan dan rekod pemindahan, jadi pemisahan wallet akan sangat membantu bila anda perlu susun trail. Contoh mudah: buat 2 wallet—Wallet A untuk “hold” (jarang sentuh), Wallet B untuk “trade & DeFi”; bila LHDN tanya, anda boleh tunjuk corak yang lebih jelas.
Kesilapan biasa kedua ialah tak simpan dokumen sokongan untuk aktiviti “lain daripada trade”, contohnya mining, airdrop, staking reward, referral, atau bonus exchange. MoF pernah menyatakan pendapatan daripada aktiviti kripto seperti trading, mining dan exchange adalah tertakluk kepada cukai pendapatan di bawah Akta Cukai Pendapatan 1967 (sebagai business income bila bersifat pendapatan), jadi anda perlu treat “income-like inflow” dengan lebih teliti. Contoh: anda dapat reward staking setiap minggu—kalau anda tak catat tarikh dan nilai RM masa terima, nanti anda susah nak jelaskan sama ada itu pendapatan, atau bagaimana ia masuk dalam kiraan.
Praktikal paling senang untuk “siap sedia” ialah bina satu fail utama rekod (Google Sheet/Excel) dan satu folder bukti (PDF/CSV). Minimum yang saya cadangkan ikut spirit garis panduan LHDN: (1) CSV trade history setiap exchange, (2) CSV deposit/withdrawal, (3) rekod alamat wallet sendiri, (4) txid penting, (5) kadar tukaran/price snapshot pada hari transaksi (kalau perlu), (6) resit bank-in/bank-out. Contoh: setiap bulan anda download “Account Statement” Binance/Luno, simpan dengan nama fail “2026-01_Binance_AllTransactions.csv” supaya hujung tahun tak kelam-kabut.
Akhir sekali, ingat: LHDN ada kuasa minta bukti, dan bila rekod tak cukup, anda yang rugi dari segi masa dan potensi cukai yang dikira tidak memihak kepada anda. Garis panduan LHDN memang letak “record keeping” sebagai komponen utama, jadi anggap simpan rekod ini sama penting macam buat keuntungan. Contoh: kalau anda boleh luangkan 30 minit sebulan untuk susun rekod, anda boleh jimat berhari-hari stres bila perlu jawab pertanyaan atau sediakan pengiraan untuk e-Filing.
sumber LHDN, HasilGOV, MOF.GOV ,
Catat Ulasan